Strona główna forum Muzyka klasyczna Kompozytorzy

Dyskusje o kompozytorach muzyki klasycznej, od Vivaldiego i Bacha przez Mozarta i Beethovena aż po Lutosławskiego i Góreckiego

Studio Eksperymentalne Polskiego Radia

Postprzez hymnkus » poniedziałek, 14/10/19, 01:28

Dzieje powojennej Nowej Muzyki to w dużej części naciski położony na nowe sposoby wydobywania dźwięku. O ile dokonania sonoryzmu, instrumentale music concete czy spektralizmu wskazują na to, że w obrębie tradycyjnego instrumentarium orkiestrowego istnieje jeszcze spory potencjał do zagospodarowania, to eksploracja obszarów dżwiękowych przez nowe możliwości jakie dawało użycie środka technicznego jakim była elektronika są z dzisiejszej perspektywy trudne do przecenienia.
Studio Eksperymentalne Polskiego Radia (SEPR) powstało w 1957 roku i było czwartym środkiem w Europie po paryskim studiu Pierra Schaeffera, Studio fur elektonische Musik w Koloni oraz mediolańskim Studio di fonologia Musicale. Co ciekawe powstało z inicjatywy Włodzimierza Sokorskiego, byłego ministra kultury i niedawnego orędownika wprowadzenia w sztuce polskiej założeń socrealizmu, po śmierci Stalina „nawróconego” na sztukę współczesną.
Pierwszymi kompozycjami stworzonymi w SEPR były utwory Włodzimierza Kotońskiego. Legendarna już dziś „Etiuda konkretna na jedno uderzenie w talerz” może być uznana za pierwszy polski utwór elektroniczny.
Ten niezwykle efektowny utwór został co prawda poprzedzony pracą kompozytora w studiu paryskim i kolońskim, ale efekt końcowy powstał już w Warszawie.W kompozycji tej uderzenie w talerz turecki zostało poddane przekształceniom poprzez filtrowanie i transpozycje na różne wysokości z których Kotoński stworzył serie 66 dźwięków poddanych serializacji zarówno w zakresie przebiegu czasowego jak i czasem trwania dźwięku do następującej po nim pauzy.
https://youtu.be/A88qOh5nuRU.
Drugim utworem, który w SEPR stworzył Kotoński są Mikrostruktury z 1963 roku.Kompozycja jest oparta na ciągach dźwiękowych, w których nie do końca jest określona ich wysokość. Ciągi te określone zostały przez kompozytora jako mikrostruktury, zaś źródłem ich powstania było przetworzenie naturalnych dźwieków jak uderzenie w drewno, szkło, pocieranie, łamanie drewna. W wyniku tego powstały krótkie 53 struktury, które podlegały filtrowaniu, powielaniu i nakładaniu na siebie. W wyniku tych zabiegów kompozytorskich powstało prawdziwe arcydzieło, pełne migotliwych brzmień, które swoją niezwykła aurą zachwyca mnie po dziś dzień
https://youtu.be/QQV-4b_9Pk0.
Arcydziełami były również późniejsze kompozycje Kotońskiego takie jak Aela, w którym działaniom losowym poddane zostały dźwięki o różnej częstotliwości-25 HZ, 50, 75, 100 aż do 6000 Hz, które następnie zostały zgrane i zmontowane przy współudziale Eugeniusza Rudnika.
https://youtu.be/8w7Esg1VBIc.
Z kolei Les Ailes uwodzący swą bogatą i różnorodną fakturą oparty jest o dwie płaszczyzny brzmieniowe. Jedną stanowią cienkie faktury stworzone z dźwięków o wysokich częstotliwościach, drugą stanowi dźwięk posiadający częstotliwości wysokie, średnie i niskie poddane improwizacji.
https://youtu.be/W2J6nX13Om8
Avatar użytkownika
hymnkus
Słuchacz
Słuchacz
 
Posty: 53
Płeć: mężczyzna
Rok urodzenia: 1984

Re: Studio Eksperymentalne Polskiego Radia

Postprzez hymnkus » niedziela, 3/11/19, 19:44

Drugim po W. Kotońskim bardzo ważnym kompozytorem działającym w SEPR był zmarły w tym roku Bogusław Schaeffer. Zrealizował on tam kilkanaście swoich kompozycji. W 1966 ukończył Assemblage, utwór składający się z kilkunastu odcinków uzyskiwanych przez różne instrumenty m.in. skonstruowane przez kompozytora ośmiostrunowe skrzypce, poddanych następnie elektronicznej dekonstrukcji skladające się na kolażową formę tego utworu.
Niezwykłe istotnym i jednocześnie szeroko znanym na świecie utworem powstałym w SEPR, w całym okresie jego istnienia, jest Symfonia: muzyka elektroniczna. Dzieło, powstawało od jesieni 1964 do wiosny 1966. Symfonię dedykował kompozytor Józefowi Patkowskiemu.Pierwsza jej część zabrzmiała po raz pierwszy w Paryżu 25 stycznia 1966 podczas „Expositio des Musiques Experimentales”, a całość Symfonii zaprezentowano tego samego roku, na koncercie z cyklu „Horyzonty muzyki” w Warszawie. Ten genialny utwór j stanowi dziś światowy kanon tego gatunku. Jak wyjaśnia sam kompozytor „Podstawą pracy nad Symfonią] była partytura, stanowiąca pomost między kompozytorem a realizatorem, którego pracy nie można mierzyć w kategoriach reprodukcyjności – było to coś więcej niż „twórcDrze wykonawstwo” . Diagram, stanowiący partyturę Symfonii, opiera się na systemie znaków tylko do pewnego stopnia zanalogizowanych z przebiegiem.W zamyśle Schaefera kompozycja ta jest multiwersjonalna. Jej wersja główna może być w przyszłości poddana szeregowi reinterpretacji.
https://youtu.be/wlXH8QDCKPs

Kolejnym niezwykle ważnym utworem Schaeffera jest opera radiowa Monodram, powstała jako efekt współpracy scenicznej kompozytora z Józefem Szajną oraz Ireną Jun. Skomponowany został w Studio Eksperymentalne Polskiego Radia przy współpracy Bohdana Mazurka.Pierwowzorem tej kompozycji był monodram Sonata księżycowa, którą wyreżyserował Józef Szajna. Swą kreacje stworzyła tu Irena Jun, Kwartet Smyczkowy Teatru Wielkiego, śpiewaczka Izabela Jasińska i amerykański perkusista Michael Ranta. W nagraniu wziął udział sam Schaeffer, nagrywając szereg fragmentów na fortepianie preparowanym i „przedmiotach dźwiękowych”.Prawykonanie „Monodramu” w wersji koncertowej (publiczne odtworzenie z taśmy) odbyło się w Galerii Krzysztofory w Krakowie 7 października 1968 roku. Utwór zabrzmiał po raz pierwszy na antenie Polskiego Radia w audycji „Horyzonty muzyki”, redagowanej przez Annę Skrzyńską.
W Monodramie Schaeffer zastosował ponownie metodę heterogenicznego kolażu, dzięki czemu powstało dzieło wybitne, pełne, artystycznie wyraziste i oddziałujące silnie emocjonalnie , ekspresyjne, będące studium samotności starej kobiety.

https://youtu.be/r3TEF18NKIk
https://youtu.be/vlo7RJIl-pw

Ciekawym działaniem był podjęty przez autora cykl Projekt - szereg kompozycji na różne instrumenty i elektronikę. W jego skład wchodzi m.in utwór napisany dla Bertrama Turetzky’ego, światowej sławy amerykańskiego kontrabasisty,fagocisty Charlesa Lippa oraz polskiego wirtuoza tuby Zdzisława Piernika
https://youtu.be/g7EynTTog_k
Avatar użytkownika
hymnkus
Słuchacz
Słuchacz
 
Posty: 53
Płeć: mężczyzna
Rok urodzenia: 1984

Re: Studio Eksperymentalne Polskiego Radia

Postprzez Prem » niedziela, 3/11/19, 20:33

Za studenckich czasów miałem trochę kontaktów ze Studiem Eksperymentalnym Polskiego Radia, nawet tam kilka razy byłem. Bardzo mile to wspominam, świetni ludzie tam byli i bardzo dobrze się z nimi rozmawiało (bo "współpraca" to byłoby za duże słowo).
Prem
Słuchacz
Słuchacz
 
Posty: 41
Skąd: Olsztyn
Płeć: mężczyzna
Rok urodzenia: 1965


Powrót do Kompozytorzy